کاشت حلزون گوش: روش پیشرفته درمان کم شنوایی شدید

شنیدن صداها و درک گفتار، پایه ای مهم برای ارتباط و تعامل با محیط است. افراد کم شنوا یا ناشنوا در زندگی روزمره و یادگیری با چالش های جدی مواجه می شوند. پیشرفت‌های پزشکی و فناوری کاشت حلزون، امکان بازگرداندن بخشی از شنوایی و تجربه دوباره دنیای صداها را برای این افراد فراهم کرده است.

این روش کیفیت زندگی و ارتباطات را بهبود می بخشد و مسیر یادگیری زبان و مهارت های گفتاری را هموار می کند. در این مقاله از مجله سلامتی بیمارستان، با روند جراحی، مراقبت ها، مزایا و نکات بازتوانی شنوایی پس از عمل آشنا خواهید شد.

کاشت حلزون چیست؟

کاشت حلزون (ایمپلنت حلزون گوش) یک دستگاه پزشکی است که مختص افراد با کم شنوایی شدید و ناشنوایی طراحی شده است.این روش زمانی استفاده می شود که سمعک کارایی لازم را نداشته باشد و با ارسال سیگنال های الکتریکی به عصب شنوایی، امکان شنیدن صداها و درک گفتار را فراهم می کند.

اجزای کاشت حلزون گوش

از دو بخش اصلی تشکیل شده است که با همکاری یکدیگر فرآیند شنیدن را ممکن می سازند.

• بخش خارجی: شامل میکروفون، پردازنده صوت و کویل است که پشت گوش قرار می‌ گیرد و صداها را دریافت می ‌کند.
• بخش داخلی: شامل الکترودها و گیرنده است که در حلزون گوش داخلی قرار می‌ گیرد و سیگنال ‌ها را به عصب شنوایی منتقل می‌ کند.

با کمک این روش، افراد می توانند صداها را بهتر بشنوند، گفتار را درک کنند و ارتباطاتشان بهتر شود. 

تفاوت کاشت حلزون با سمعک

سمعک با تقویت صدا به شنیدن کمک می کند و از مسیر طبیعی گوش استفاده می نماید، در حالی‌ که کاشت حلزون با دور زدن بخش آسیب دیده گوش داخلی، صدا را به‌صورت سیگنال الکتریکی مستقیما به عصب شنوایی منتقل می کند.

به همین دلیل، سمعک برای افرادی با کم شنوایی خفیف تا متوسط مناسب است، اما در کم شنوایی شدید یا ناشنوایی که درک گفتار با سمعک ممکن نیست، کاشت حلزون گزینه موثرتری محسوب می شود.

کاندیدای مناسب

افرادی که کم شنوایی شدید یا عمیق دارند و حتی با استفاده از سمعک هم نمی توانند صداها را به خوبی بشنوند، در صورت تجویز پزشک نیاز به ایمپلنت حلزون گوش دارند. این روش به خصوص برای افراد مبتلا به کم شنوایی حسی عصبی به دلیل آسیب به حلزون گوش داخلی مناسب است. همچنین سلامت کلی بیمار برای انجام این جراحی از ملزومات است. 

بنابراین قبل از کاشت باید پزشک شنوایی سنج، معاینات لازم را انجام دهد تا مطمئن شود که فرد می ‌تواند از مزایای ایمپلنت حلزون گوش بهره ‌مند شود و خطرات جراحی به حداقل برسد.

نحوه عملکرد کاشت حلزون

کاشت حلزون یک دستگاه الکترونیکی پیشرفته است که صداهای محیط را به سیگنال ‌های الکتریکی تبدیل می ‌کند و مستقیما به عصب شنوایی منتقل می ‌کند تا مغز بتواند آنها را به صداهای قابل شنیدن تبدیل کند. 

نحوه عملکرد این دستگاه مرحله به مرحله به شرح زیر است:

1. جمع‌ آوری صدا: میکرون صداهای محیط اطراف را دریافت می کند و آنها را به پردازنده صوت انتقال می دهد. 
2. پردازش صدا: پردازنده صوت، صداها را به سیگنال‌ های دیجیتال تبدیل می‌ کند و آنها را به کویل انتقال می ‌دهد.
3. ارسال سیگنال به داخل گوش: کویل سیگنال‌ های دیجیتال را از طریق پوست به گیرنده داخلی در حلزون گوش منتقل می ‌کند.
4. تحریک عصب شنوایی: گیرنده داخلی سیگنال‌ ها را به الکترودها ارسال می ‌کند. این الکترودها با تحریک مستقیم عصب شنوایی، پیام صوتی را به مغز می ‌رسانند.
5. درک صدا: مغز این پیام ‌های الکتریکی را به صداهای قابل شنیدن تبدیل می ‌کند و فرد قادر به شنیدن صداها و درک گفتار می شود. 

آمادگی و ارزیابی های قبل از کاشت حلزون

قبل از جراحی، پزشک وضعیت گوش و عصب شنوایی را به‌طور کامل بررسی می کند. این ارزیابی شامل آزمایش های شنوایی، تصویربرداری (CT یا MRI) و بررسی سلامت عمومی بیمار است.

همچنین لازم است بیمار دستورالعمل های قبل از عمل را رعایت کند، مانند کنترل داروها، وضعیت سلامتی عمومی و آماده سازی برای بیهوشی. این اقدامات به اطمینان از ایمنی و موفقیت جراحی کمک می کنند.

عمل کاشت حلزون گوش چگونه انجام می شود؟

عمل کاشت حلزون گوش تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و معمولا بین ۳ تا ۴ ساعت طول می کشد. در این جراحی، جراح یک برش کوچک پشت گوش ایجاد کرده و بخش داخلی دستگاه شامل گیرنده و الکترودها را در حلزون گوش قرار می دهد.

پس از تعبیه دستگاه، برش بخیه می شود و محل عمل پانسمان می گردد. چند هفته پس از جراحی، دستگاه فعال و تنظیم می شود تا فرد بتواند به تدریج صداها را بشنود و مهارت شنیداری خود را بازسازی کند.

فعال سازی و تنظیم دستگاه کاشت حلزون

فعال سازی دستگاه کاشت حلزون معمولا چند هفته پس از جراحی انجام می شود، زمانی که محل عمل به‌طور کامل ترمیم شده باشد. در این مرحله، بخش خارجی دستگاه متصل شده و تنظیمات اولیه متناسب با وضعیت شنوایی فرد انجام می گیرد.

تنظیم دستگاه به‌صورت تدریجی و توسط شنوایی شناس انجام می شود تا فرد بتواند به‌مرور به صداها عادت کند. جلسات تنظیم و پیگیری نقش مهمی در بهبود درک گفتار و افزایش کیفیت شنیداری دارند.

بازتوانی شنوایی پس از ایمپلنت حلزون

پس از فعال سازی دستگاه، مغز باید یاد بگیرد صداهای جدید را تفسیر کند. جلسات توانبخشی شنوایی به بیمار کمک می کنند تا به تدریج درک گفتار و صداها را بهبود دهد.

کودکان نیاز به تمرینات منظم و طولانی تر دارند تا مهارت های گفتاری و شنیداری شان به‌طور کامل شکل بگیرد، و بزرگسالان نیز با آموزش و تمرین، توانایی شنیدن و درک گفتار را بازمی یابند.

کاشت حلزون در کودکان

به جرات می توان گفت که کودکان کم شنوا بیشترین سود را از ایمپلنت حلزون گوش می برند؛ زیرا مغز آنها قابلیت یادگیری گفتار و زبان را دارد و بازگرداندن شنوایی در سنین پایین، مهارت‌ های زبانی را به طور قابل توجهی بهبود می ‌بخشد.

کاشت حلزون در کودکان اصولا بعد از سن یک سالگی انجام می شود، اما تشخیص سن مناسب برای کاشت حلزون در کودکان بر عهده پزشک متخصص شنوایی سنج است. 

کاشت حلزون در بزرگسالان

بزرگسالانی که پس از یادگیری زبان دچار کم شنوایی شدید یا ناشنوایی شده اند، می توانند از کاشت حلزون بهره مند شوند. این روش به بازگرداندن توانایی شنیدن و درک گفتار کمک می کند و کیفیت زندگی، ارتباطات اجتماعی و استقلال فرد را بهبود می بخشد.

مزایای کاشت حلزون چیست؟

از جمله مزایای بیشمار ایمپلنت حلزون گوش می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بازگرداندن شنوایی افراد ناشنوا یا کم شنوا؛
• بهبود گفتار و زبان به ویژه در کودکان؛
• آسان تر شدن ارتباطات و افزایش کیفیت زندگی؛
• شنوایی بهتر بهتر باعث یادگیری بهتر در محیط مدرسه و دانشگاه می ‌شود.
• استفاده از آن برای طولانی مدت و نیازی به تعویض ندارد (مگر در شرایط خاص)؛

مراقبت ‌ها و نکات بعد از جراحی

به منظور حفظ عملکرد کاشت حلزون گوش، همواره باید نکات زیر را رعایت کنید:

• پس از جراحی، فرد می بایست در جلسات توانبخشی شنوایی با متخصص شنوایی سنجی یا گفتار درمانگر شرکت کند.
• با رعایت بهداشت گوش، از عفونت کردن محل جراحی جلوگیری کنید. 
• تا بهبودی کامل و کسب اجازه از جراح خود، اجازه انجام ورزش های شدید یا تماس مستقیم به محل جراحی را نخواهید داشت.
• پردازنده خارجی باید به صورت منظم توسط شنوایی‌ سنج تنظیم شود تا بهترین عملکرد را داشته باشد.
• تا زمان بهبود، از شنا کردن یا قرار دادن محل جراحی در معرض رطوبت جداً خودداری کنید.

ریسک ‌ها و عوارض کاشت حلزون گوش

با اینکه ایمپلنت حلزون گوش یکی از روش های ایمن و موثر برای بازگردان شنوایی است، اما مانند هر جراحی دیگری ممکن است عوارضی داشته باشد که عبارتند از:

• عفونت در محل جراحی؛
• درد یا تورم؛
• آسیب به عصب صورت (به ندرت)؛
• مشکلات فنی در دستگاه؛
• احساس سرگیجه یا وزوز گوش؛

توجه: در صورت انجام جراحی توسط پزشک متخصص، رعایت مراقبت های بعد از جراحی و پیگیری منظم توسط شنوایی سنج، از اکثر این عوارض در امان خواهید بود. 

هزینه کاشت حلزون گوش

هزینه کاشت حلزون بستگی به نوع دستگاه، پیچیدگی جراحی و سن بیمار دارد.

بیمار باید علاوه بر جراحی، هزینه های جلسات توانبخشی و تنظیم دستگاه را نیز بپردازد. برخی بیمه ها و نهادهای حمایتی بخش یا تمام هزینه را پوشش می دهند. مشاوره با متخصص به بیمار کمک می کند تا برآورد دقیق هزینه را بداند.

جمع ‌بندی

کاشت حلزون روشی موثر، ایمن و پیشرفته برای بازگرداندن شنوایی در افراد ناشنوا یا کم شنوا است. این روش علاوه بر درمان ناشنوایی (یا کم شنوایی شدید)، مهارت های گفتاری، یادگیری و کیفیت زندگی فرد را نیز بهبود می بخشد.

انتخاب جراح متبحر، رعایت نکات مراقبتی بعد از جراحی، مراجعه منظم به متخصص شنوایی ‌سنج و جلسات توانبخشی، کلید موفقیت طولانی ‌مدت ایمپلنت حلزون گوش هستند.

سوالات متداول